Trendrapport Philips: nieuwe tijd breekt aan – Relationisme – hoe gaat de mens zich tot natuur verhouden?

Op de Dutch Design Week 2019 zag ik een interessant trendrapport van Philips in samenwerking met studenten van de Design Academy en TU Eindhoven.

Philips gaat ervanuit dat we door klimaatverandering, de negatieve impact die dat heeft op onze leefomgeving en afnemende macht van bestuurlijke organisaties wereldwijd, in een nieuw tijdperk komen. Een tijdperk dat beheerst zal worden door een onderliggende filosofie van Relationisme:

Being thoughtful, and increse awareness, knowledge and intuition about the relationships of all phenomena in complex dynamic systems

Ter vergelijking, eerst werd de menselijke tijd beheerst volgens de volgende drie filosofieën:

    • Pre-modernisme: (Westers) geloof dat goden en geesten de toekomst en het leven na de dood bepalen, in agriculturele samenleving
    • Modernisme: Een tijd voornamelijk gedetermineerd door utopische toekomstvisies voortgedreven door technologische vooruitgang, onze industriële tijd
    • Post-modernisme: Een tijd waarin relativisme en het besef dat meerdere waarheden bestaan. Dingen zijn een continu experiment en uitproberen. De experience- en kennismaatschappij is het tijdvlak waarin Philips deze filosofie plaatst

In het tijdperk van Relationisme kunnen we volgens Philips terechtkomen in vier mogelijke toekomsten:

    • Sentio-centrism – Staat in teken van menselijke intelligentie, en gaat daarmee voorbij aan onze natuur (zowel ons lichaam als de natuur om ons heen). Denk hierbij aan zaken als singularity of een hive-mind
    • Anthropo-centrism – Hierin wordt de menselijke vooruitgang boven alles gesteld. Deze toekomst staat het meest op één lijn met onze huidige levens: de aarde en haar bronnen staan in teken van de mens, we passen onze leefomgeving om voor zoveel mogelijk menselijk welzijn te creëren. 
    • Resource-centrism – In deze toekomst staat duurzaamheid centraal – om een duurzame toekomst te garanderen moet de mens een stapje terug doen. Dit noemt Philips “coöperatief pragmatisme” en “egalitarianism”
    • Eco-centrism – In deze toekomst doet de mens de grootste stap terug tov de natuur. We worden weer volledig onderdeel van onze natuur, ipv erboven te staan als heersers

Kerk van de ai-theisten

Worden robots niet te slim? Zal onze Artificial Intelligence ons niet gaan overheersen? Het zijn vragen die de laatste jaren gesteld worden.
Tech-criticus Luciano Floridi stelt dat onze angst rondom A.I. ‘opium voor de massa’ is, omdat het ons afleidt van ons zorgen te maken waar het écht om gaat, namelijk de directe invloed van technologie op ons alledaagse leven: onze banen, onze aandacht, onze relaties. Hij noemt het Singularitarianism (naar het woord Singularity, de staat waarin we samenvallen met onze technologie), een rijke-luis hobby voor mensen die vergeten zijn dat er meer urgente zaken op deze wereld op te lossen zijn. En dus pleit hij voor een metaforische kerk van ai-theisten.
AI toaser
Wat preekt die kerk dan? Nou, in elk geval Floridi’s idee van de Vierde Revolutie. We zijn niet het centrum van het universum (zoals Copernicus bewees), het biologische koninkrijk (Darwin), of onze rationaliteit (Freud), noch het centrum of de heerser van onze informatiesamenleving (sinds Turing) dat we immers moeten delen met technologie. Dit hoeft niet persé super-intelligente tech te zijn (strikt genomen is de meeste tech niet intelligenter dan een broodrooster volgens Floridi), maar door de kwantiteit en het feit dat het ons in elke taak kan overtreffen vormt het iets waar we als de wiedeweerga over na moeten gaan denken:
“While we were speculating about the possibility of ultraintelligence, we increasingly enveloped the world in so many devices, sensors, applications and data that it became an IT-friendly environment, where technologies can replace us without having any understanding, mental states, intentions, interpretations, emotional states, semantic skills, consciousness, self-awareness or flexible intelligence. ”
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘Curated Culture’ waar ik elke week de laatste berichten rondom ‘future affairs’ naar je opstuur: wat zijn dé technologiche ontwikkelingen die jouw toekomst gaan bepalen? Elke zaterdagochtend de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in