Damon Young: We laten ons maar wat graag afleiden door technologie

Onze technologie – en dan bedoel ik met name onze smartphones – krijgen vaak de oneigenlijke rol van het zwarte schaap toebedeeld. We worden voortdurend afgeleid van ons werk door alle mailtjes die binnen stromen. Onze sociale relaties worden benadeeld doordat er tussendoor ook gewhatsappt moet worden. Ik verdoe een uur van m’n dag met te lachen om onnozele snapchatfilters in plaats van te werken aan deze blog. (Ja, dit is uit het leven gegrepen..). Maar is technologie nu écht de veroorzaker? Of is het een gewillige handlanger van iets anders?

Het is onze schuld: wij accepteren de invloed van tech op ons leven

De filosoof Damon Young legt in z’n boek ‘Afleiding’ (2008) de bal in elk geval weer bij ons neer: “We kunnen technologie niet de schuld geven van ons eigen vluchtgedrag, onze onoplettendheid of onze bereidheid valse troost te zoeken.[…] Als we ons willen bevrijden van de afleidingen van ons technologisch tijdperk, zijn we niet gebaat bij anti-technologisch extremisme, maar juist bij een ambitieuzere houding ten aanzien van onze werktuigen – één die onze onafhankelijkheid stimuleert in plaats van ondermijnt.”
smartphone distraction

Young haalt in z’n boek de filosoof Herbert Marcuse (1898 – 1979) aan die stelt dat we veel te naïef denken over technologie. Bij een nieuwe technologie, zo stelt Marcuse, hebben we altijd het beeld dat het ons vooruit helpt, ons het leven makkelijker maakt en ons meer kennis geeft. Maar een nieuwe technologie is altijd een dialoog, en één die vaak ook gepaard gaat met ‘geweld, agressie en destructie’. Wat Marcuse hiermee bedoelt is dat we de technologie die we gebruiken in ons opnemen, en deze ons eigen maken. We gaan resoneren volgens het ritme dat de technologie dicteert, spreken in het discours dat het ons oplegt en over onszelf denken in de beelden die het ons verschaft. Dit resulteert in een  “denkwijze die immuun is voor enig andere dan de gevestigde werkelijkheid'[..] Elementaire vragen als ‘wat?’en ‘waarom?’ worden vervangen door een op praktisch nut gericht ‘hoe?’, compleet met oorzaak en effect en de bijbehorende ketens van noodzakelijkheid.”

Toegegeven, dat klinkt enigszins somber en tevens als bewijs van de zwarte schaap theorie. Maar Young maakt een duidelijk onderscheid in de invloed van technologie en de invloed die we toelaten. Volgens hem ligt het werkelijke gevaar in de bereidheid ons leven te laten beheersen door het wezen van technologie. “We buigen het hoofd voor mechanische noodzakelijkheid in plaats van onze eigen noodzakelijkheid te creëren. […] Als we na het checken van een email een vreetbui krijgen, moeten we [red: ipv te mopperen over die slechte email] misschien eens nadenken over ons internetgedrag ”

Nieuw gevoel van eigenaarschap

Wat Young kortom betoogt is een gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid. Ik ben geen slachtoffer van de technologie die me omringt, ik ben een actor. Iemand die de dialoog kan aangaan en zelf z’n grenzen kan bepalen, evenals welke rol ik een technologie kan geven in m’n leven.

[…] Om de afleidingen van het technologische tijdperk het hoofd te bieden, is het zaak dat we ons eigen bestaan weer een nieuwe impuls geven. Ook al kunnen we ons niet van technologie bevrijden, we zijn wel in staat de grenzen ervan te bepalen, evenals die van onszelf. We kunnen ons overgeven aan Youtube, of we kunnen op zoek gaan naar momenten van kalme aandacht en bespiegeling. [..] In het belang van de normale, dagelijkse vrijheid moeten we zijn wat machines nooit zullen worden: onze eigen hoeder.”