Waarom een digitale detox/dieet niet werkt

Digitale detox/unpluggen/disconnecten van je technologie is een behoorlijke trend. Hell, het is zelfs een hele industrie geworden. Met wifi-loze vakanties, apps zoals Moment die je helpen je smartphonegebruik terug te dringen en designobjecten zoals Block, een uiterst slicke doos gemaakt van Faraday materiaal dat wifi-signalen blokkeert. Neem ‘m mee naar je etentje en hup, je hebt weer aandacht voor elkaar. Hehe.
digital-detox
Tjsa, zelf ben ik niet zo’n fan van zo’n oplossingen. Hoewel ik blij ben met het feit dat dergelijke middelen ons er wellicht op wijzen dat we een andere relatie met onze technologie moeten aangaan, zie ik het niet als een duurzame oplossing. (Bovendien: er kunnen acht rampzalige zaken gebeuren terwijl je op digitale detox bent). Eerder als een valkuil om weer gedachteloos naar de off-line modus te switchen, zodat je het probleem maar snel weer opgelost hebt. Terwijl het échte probleem een stuk dieper zit. In plaats van gedachteloos je telefoon in een Faraday-doos te mikken, is het veel nuttiger om na te denken WAAROM je dat eigenlijk zou willen. Wat mis je eigenlijk? Wat ontneemt de aanwezigheid van je telefoon je in het samenzijn met je vrienden of familie?
Psycholoog Jocelyn Brewer is het roerend met me eens. We moeten volgens haar oppassen met de demonisering van onze technologie. Niet alleen creëer je zo een angstcultuur, maar je mist ook nog eens het échte punt:
It’s dangerous to call tech a drug. […] Why are we talking in such negative terms when it comes to technology? We don’t call somebody who is immersed in a book an book addict.
Technology is not a drug, it’s a tool. What we do with the tool, is the most important question. If anything, digital devices are a syringe. They are a delivery system. Syringes can be used to deliver a vaccination, or insulin or an illegal intravenous drug. Digital devices deliver the applications, the games and the information which we consume mentally.
Bovendien, wat is die ‘verslavende werking’ van technologie nu eigenlijk waaraan we zo uit alle macht proberen te ontsnappen? Ook weer een term die we veel te makkelijk gebruiken, zonder precies te weten wat deze inhoudt, schrijft journalist Rachel Becker:
The tech-as-addiction metaphor is sloppy, though it might not be wrong. The problem is we don’t have a good handle on what qualifies as tech addiction — if it exists at all, how common it is, and what kind of environmental and physiological conditions predispose someone to it.
Tot slot: door te detoxen/unpluggen, blijf je de online/offline kloof hanteren. Bestaat deze nog wel? Jocelyn Brewer stelt in elk geval:
We need a positive perspective to not fall in the age-generation gap. Online/offline is such a binary approach, kids dont think in those terms. […] Tech is just like food, you just can’t dismiss it.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Relatietherapie stap 3: Stel jezelf open

Het moge duidelijk zijn uit de afgelopen edities dat onze relatie met onze technologie momenteel niet al te best is. Maar de illusie is nog in stand. We hebben nog steeds het beeld dat we elke nacht in bed stappen met die prachtige Ryan Gosling, terwijl het inmiddels na al die jaren een rimpelig aardappelzakje geworden is die continue om onze aandacht zeurt. Tijd voor relatietherapie.
Er is nog één belangrijke drempel te nemen in deze relatietherapiesessie: Hoe wij moderne mensen relaties beschouwen.
ryan-gosling3
Filosoof Mark Rowlands stelt dat we een heel gesloten beeld hebben van onszelf. Jij – de essentiële en blijvende jij – bent wat je bent, onafhankelijk van je relatie tot iemand of iets anders. Wat bepaalt wie de persoon is die je bent, is uitsluitend een kwestie van wat er in jou gebeurt. Wat er buiten je gebeurt – je relaties met de wereld om je heen en de mensen erin – heeft geen invloed op wie en wat je werkelijk bent.
Deze moderne opvatting van het zelf of identiteit komt er in feite op neer dat al je relaties met anderen niet van wezenlijk belang voor jou zijn. De wereld en de mensen erin kunnen je causaal beïnvloeden – ze kunnen je bepaalde dingen laten denken, voelen en doen – maar ze hebben geen effect op de identiteit van de persoon die je bent. De banden die je hebt met anderen zijn identiteitsreflecterend en niet identiteitsvormend. De banden weerspiegelen wie je bent, maar ze vormen je niet.
Hoewel we bijna alles als een relationele entiteit beschouwen – iets dat gedefinieerd wordt door relaties met dingen erbuiten (zoals een creditcard gedefinieerd wordt door je bankrekening, de winkels die ‘m accepteren en het internationale bancaire verkeer dat het allemaal mogelijk maakt) – blijven we onszelf hardnekkig beschouwen als niet-relationele, gesloten eenheden. Monades noemt Rowlands ons, met een verwijzing naar de zeventiende-eeuwse Duitse filosoof Gottfried Leibniz (1646-1716). Volgens Leibniz was een monade iets wat niet kan worden verdeeld in iets anders en waarvan de essentiële aard niet afhankelijk was van de verhouding tot iets anders.
En dus zien we volgens Rowlands onze relaties – hij heeft het over mensen, maar volgens mij kun je het ook doortrekken tot de technologie waarmee we ons omgeven – als een jas die je aan of uit kunt trekken. Maar dat is volgens Rowlands geen recept voor een succesvolle relatie:
Een relatie met een levenspartner werkt niet omdat die je zelfbevestiging biedt, de bevestiging of zelfaccentuering van een ik dat al voor de relatie bestond. Nee, die relatie werkt als ze je iets heel anders biedt: iets buiten jezelf wat zo belangrijk is dat je zónder dat een andere persoon zou zijn.
Misschien moeten we mister Tech dus niet alleen als extensie van onszelf beschouwen, maar juist waarderen om z’n Anders-heid. Wat unieks geeft onze technologie je waarzonder jij jezelf niet meer zou zijn?
Lees hier stap 2 Zie je partner voor vol aan’ en stap 1 ‘Weg met automatische denkbeelden‘ van deze relatietherapiesessie met mr. Tech.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Relatietherapie stap 2: Zie je partner voor vol aan

Het moge duidelijk zijn uit de afgelopen edities dat onze relatie met onze technologie momenteel niet al te best is. Maar de illusie is nog in stand. We hebben nog steeds het beeld dat we elke nacht in bed stappen met die prachtige Ryan Gosling, terwijl het inmiddels na al die jaren een rimpelig aardappelzakje geworden is die continue om onze aandacht zeurt. Tijd voor relatietherapie.
‘Ze ziet me gewoon niet meer!’ Jaja, we zijn bij de volgende stap beland van onze relatietherapie: mister Tech als volwaardige ander zien.
Wat bedoel ik daarmee? Waar technologie eerst wellicht als een tool fungeerde, is het nu uitgegroeid tot iets waardoor we ons ontwikkelen en dat impact heeft in welke richting we ons ontwikkelen.
ryan-gosling2
“Google-filosoof’ Luciano Floridi stelt dat we daarom een bijscherping nodig hebben van ons beeld van technologie. We moeten beseffen dat we middenin een Vierde Revolutie zitten. We zijn niet het centrum van het universum (zoals Copernicus bewees), het biologische koninkrijk (zoals Darwin liet ziet), of onze rationaliteit (Freud onttoverde deze illusie), noch het centrum of de heerser van onze informatiesamenleving die moeten delen met technologie. Kukel maar even van je troon af.
Hierin echoot het idee van de actor-netwerk theorie van Bruno Latour door, die geen onderscheid meer maakt tussen mensen en dingen, maar ze allebei als actoren benoemt. Als je de oorspronkelijke terminologie weghaalt, wis je hiermee ook een impliciete hiërarchie, en kun je makkelijker zien welke relatie we inmiddels met technologie hebben.
Zelf vind ik het Japanse concept ‘Ma’ een prachtige vertaling van deze relatie. In ‘Ma’ verdwijnt ook het onderscheid tussen mensen en dingen. Waar het in het Westen draait om een vast afgebakend subject of object, is in een Oosterse samenleving ‘Ma’ veel belangrijker. ‘Ma’ is de ruimte ‘in between’. In het Westen is ruimte tussen mens en ding een leegte, een niets tussen de dingen. ‘Ma’ is juist vol met interactie en dynamiek: hierin komen we juist tot stand als entiteit in relatie met onze omgeving.
** Overigens wil ik hierbij de aantekening maken, dat hoewel onze relatie met (informatie)technologie zeker is veranderd, we natuurlijk al eeuwenlang – vanaf het begin der tijden – op een bepaalde manier worden door onze technologie. Wat dacht je van de technologie van de landbouw die het mogelijk maakte om ons in gemeenschappen te vestigen i.p.v. steeds door te moeten trekken als jagers?
Lees hier stap 3 ‘Stel jezelf open en stap 1 ‘Weg met automatische denkbeelden van deze relatietherapiesessie met mr. Tech.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Relatietherapie stap 1: Weg met automatische denkbeelden

Het moge duidelijk zijn uit de afgelopen edities dat onze relatie met onze technologie momenteel niet al te best is. Maar de illusie is nog in stand. We hebben nog steeds het beeld dat we elke nacht in bed stappen met die prachtige Ryan Gosling, terwijl het inmiddels na al die jaren een rimpelig aardappelzakje geworden is die continue om onze aandacht zeurt. Tijd voor relatietherapie.

ryan-gosling

Het vervelende van relatietherapie is dat je er vol ideeën naartoe gaat over wat de ander fout doet, dat je therapeut dat allemaal begripvol knikkend aanhoort, en vervolgens zegt: ‘En wat is je eigen rol hierin?’
Ja, als we willen dat mister Tech zich wat beter gedraagt, dan moeten we toch echt eerst eens kijken naar wat voor relatie we eigenlijk met ‘m hebben en hoe wij daarin staan.
Want als wij willen dat technologie die perfecte Ryan Gosling wordt die zonder het te hoeven vragen zorgt voor waar je behoefte aan hebt, en met wie je het leven van je dromen kunt leiden – kortom: technologie die echt als extensie van onszelf kan dienen – dan moeten we deze wél de juist rol geven.
We vinden het namelijk maar lastig om te accepteren dat onze tech onze sociale relaties, onze manier van werken/wonen en leven, – kortom: onszelf- , verandert, en grijpen al snel terug naar ouderwetse concepten. ‘Voor een écht goed gesprek moet je je smartphone buiten beeld houden.’ Terwijl een gesprek enorm verrijkt kan worden doordat je iets kunt opzoeken online, of je foto’s van die vakantie kunt laten zien, of je favoriete muziek kunt laten horen.
Misschien vind jij het prettiger om niet alles te googlen, terwijl ik dat een verrijking van mijn gesprekken kan vinden. Waar het om gaat, is dat we niet automatisch moeten vervallen in geijkte beelden van hoe het zou moeten, maar vooral een persoonlijke morele code moeten vormen van wat wij een goede relatie met onze technologie vinden.
Lees hier stap 3 Stel jezelf open‘ en stap 2 ‘Zie je partner voor vol aan‘ van deze relatietherapiesessie met mr. Tech.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Zorgrobots: wat houdt zorg nu écht in?

Wat betekent het beoefenen van een techno-morele deugdethiek eigenlijk? En wat kan het ons opleveren? Laten we daarvoor inzoomen op een concreet voorbeeld: de zorgrobot.
alice
Zorgrobots, zoals Alice hierboven, worden op steeds grotere schaal ingezet in de zorg. In landen zoals Japan waar door het grote aantal ouderen de druk op de zorg steeds meer oploopt, gebeurt dit zelfs in zeer rap tempo. De zorgrobots kunnen voor allerlei taken worden ingezet: hulp bij transport/douchen/aankleden/verstrekken van medicatie, het monitoren van de gezondheid of gewoon als gezelschap.
Onomstreden is de inzet van zorgrobots zeker niet, zo beschrijft Vallor in haar boek:
Many ethicists worry that carebots objectify the elderly and other patients as “problems” to be solved by technological means. Others highlight the effects carebots could have on the capabilities, freedom, autonomy, and/or dignity of those being cared for, effects that include possibilities both welcome and worrisome. Another question is whether carebots will enhance or reduce patients’ engagement with their physical and social surroundings, and whether their meaningful contact with families and friends will be reduced.
Bovenstaande biedt al handvaten om de waarde van een zorgrobot aan af te meten. Maar het is onvoldoende, als we niet de invulling van ons concept van zorg meenemen, voor degenen die verzorgd worden én voor de degenen die de zorg geven.
Carebot ethics remains incomplete until we have also considered the possible impact of carebot practices on human habits, virtues, and vices, especially those of caregivers. That is, we must understand how carebots might affect our own abilities to flourish as persons capable of care, creatures whose moral status is deeply rooted in relations of caring virtue.
Wat biedt het beoefenen van de waarde ‘zorg’ ons? Nou, zo schrijft Vallorm, we leren bijvoorbeeld de betekenis en het belang van wederkerigheid. Jij zorgt voor mij als ik dat nodig heb, ik doe dat voor jou. Ook leren we empathie te hebben. En dat zijn dingen die je alleen écht leert begrijpen door het te ervaren: als zorgbehoeftige en als verzorger. We moeten vaak genoeg de waarde ‘zorg’ beoefenen om ons deze lessen eigen te kunnen maken.
Als je zo naar de technologie van zorgrobots kijkt, zie je de gevaren – het ontzorgen op een manier dat we deze belangrijke lessen missen – maar ook de kansen. Robots kunnen ons juist ontzorgen op een manier dat we meer aandacht kunnen besteden aan het beoefenen van de waarde ‘zorg’. Bijvoorbeeld door ‘s nachts te monitoren, of zware fysieke zorgtaken gedeeltelijk over te nemen. Zorgrobots die echt zorgen, volgens onze criteria.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Welke deugden moet de tech-mens hebben?

“We need more than better technologies, we also need better humans: skills, resoning abilities to manage techno-social power. We don’t have that now. How does the set of virtues for 21th century look like?”
boeddha
In haar boek grijp Vallor terug op allerlei deugdethici door de eeuwen heen – van Aristoteles tot Boeddha. En hoewel ethische principes uit het verleden als grondlegger kunnen dienen, moeten we vooral kijken naar voor welke ethische uitdagingen we nu staan, juist in onze specifieke context die door technologie getekend wordt. Zo vindt Vallor eerlijkheid een belangrijke waarde in een samenleving waarin je veel soorten informatie te verwerken krijgt. Of zelfdiscipline om te kiezen voor ‘gezonde technologie in plaats van voor technologie die alleen je aandacht opeist.
Yet precisely because honesty, humility, and moral perspective with regard to one’s own life are such challenging virtues to cultivate, we need to resist media habits that make these valuable qualities any harder to cultivate than they already are.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.

Tech-tegelwijsheid: Verbeter technologie, begin bij jezelf

Goed, het tijdperk van ongebeiteld techno-optimisme ligt inmiddels wel achter ons. We zijn ons te zeer bewust van alle machtssystemen en ongewenste effecten van onze technologie om nog naïef te kunnen geloven in de democratiserende werking van social media, om maar een voorbeeld te noemen.
better-world
Maar de assumptie dat je met goede tech de wereld kunt verbeteren, blijft vaak doorschemeren bij de opkomst van een nieuwe technologie. Naast het feit dat het natuurlijk een uiterst fijne gedachte is, ligt er een andere oorzaak aan dit soort verborgen denken ten grondslag. Namelijk: technologie wordt nog te weinig aan ONS gekoppeld.
We trappen vaak in de val van ‘solutionism’ om de mooie term van tech-criticus Evgeny Morozov te gebruiken uit zijn boek ‘To save everything, click here. The folly of technological solutionism’ , omdat we technologie als een neutraal gegeven beschouwen, een tool om iets te produceren of een probleem op te lossen, in plaats van een extensie van de menselijke waardencontexten waarbinnen ze opereert. Als je dat laatste wél meeneemt, dan kun je zo zien waarom ‘giving people a new media platform cannot ‘solve’ the ‘problem’ of civic apathy if the platform’s affordances and values are shaped by the same political conditions as the problem.’ En dat is meteen ook de reden van de andere fout in het solutionism-denken: iedereen beschouwen als identiek, waardoor de (uit)werking van een technologie gelijk zou zijn.
Kortom: het wordt de hoogste tijd om in het denken over technologie bij onszelf te starten. Shannon Vallor, professor filosofie, trekt dit zelfs nog verder door in haar boek ‘Technology and the Virtues’, dat net uit is. We moeten onszelf beter leren kennen, weten wat onze normen en waarden zijn én wat deze nog waard zijn in de huidige tech-tijd, en daar onze technologie aan afmeten. Zo kom je er pas achter welke technologie je in je leven wilt, op welke manier en hoe onze technologie ons kan verrijken. We moeten kortom een ‘techno-morele waardenethiek’ gaan bedrijven:
It is not technologies themselves that determine whether or not we flourish socially, but rather the habits, skills, and virtues we have cultivated, with or without their help. Once we acquire those habits, skills, and virtues, we are not only better able to avoid harm in new social media environments, we are able to use new media in ways that further enrich our well-being. [….] without technomoral virtues, we will lack the ability to determine individually or collectively which goals and means of surveillance are wise and worth pursuing.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.