Politici veranderen in memes, is dat iets goed of slechts?

Memes en gifjes spelen een steeds grotere rol bij berichtgeving over politiek op het internet, signaleert Amanda Hess in The New York Times. Wat doet dat voor onze beleving van politiek en de inhoud van de politieke boodschap?

 

Nieuwe manier van politiek beleven: Politici worden memes en burgers fans

Hess haalt in haar stuk veelvuldig memes aan rondom politica Elizabeth Warren die bijvoorbeeld vaak als Hermione Granger van de Harry Potter reeks wordt geportretteerd:

 

Ze ziet hierin een verschuiving van hoe wij politiek beleven. Niet meer via neutrale nieuwsberichten, maar via subjectieve – bijna emotionele – kaders. Je krijgt je politieke nieuws eerder bijvoorbeeld mee via social media en via satireshows. Deze nieuwe politieke beleving wordt dus getekend door een nieuwe esthetiek waar memes veelvuldig in gebruikt worden:

What is this strange chimera of presidential campaigning: a candidate’s head on pop culture’s body? It is the product of a great convergence between politics and culture, citizenship and commerce, ideology and aesthetics. Civic participation has been converted seamlessly into consumer practice. It is democracy reimagined as fandom, and it is now a dominant mode of experiencing politics.

Hess signaleert niet alleen een verandering in hoe je je politiek meekrijgt, en de vorm daarvan, maar ook hoe mensen zich vervolgens tot dat politieke nieuws en politici verhouden. Ze stelt dat mensen zich in de politieke meme-cultuur eerder als fans opstellen, dan als burgers:

Here, political engagement slips easily into the habits of consumption. President Trump’s fans follow him around the country like groupies, and Nancy Pelosi’s boosters fetishize her funnel-neck coat as a symbol of the #resistance. Candidates’ supporters now identify as stans— a term derived from the 2000 Eminem song about a fan who becomes so obsessed, he kills.

Memes leiden een eigen leven en weerspiegelen niet alleen de politiek, maar ook meningen over de politiek

Moet je daar als politica nu blij mee zijn dat er zoveel memes over je rondzwerven? Je zou het immers kunnen zien als gratis reclame, of wellicht zelfs als een nieuwe vorm van grassroots politics.

Maar Hess stelt dat de meme-cultuur een moeilijk te beheersen kracht is. Het licht  slechts bepaalde momenten, bepaalde standpunten of bepaalde eigenschappen van de politicus uit, waardoor die kunnen te komen overheersen. Zo geeft ze het voorbeeld dat de Hermione-meme bij Elizabeth Warren slechts haar gender en intelligentie benadrukt.

Je zou op zich kunnen stellen dat dit neutrale of flatterende dingen zijn, maar Hess stelt dat zelfs positieve memes schadelijk kunnen zijn omdat ze de politieke complexiteit van de boodschap van Warren kunnen verhullen:

Political stanning has a way of remapping the landscape of mainstream politics — maybe even overwriting physical reality itself. […]

 

On its surface, stuff like the spiriting of Warren’s image into the world of Harry Potter is an innocent internet parlor game. But the fan-fictioning of political candidates can be a dark art, too. The power to viscerally manipulate Warren’s image can be used to undermine her ideas rather than boost them. Take the “Elizabeth Warren always” meme that swept Twitter this summer: Though it warmly characterizes her as a relatably decent person (“Elizabeth Warren always replaces the toilet paper” and “Elizabeth Warren always boards with her correct boarding group”), it has a way of obscuring her political message. As Warren advocates progressive reforms, the meme is fundamentally conservative in its valorization of the polite competency of the individual. […]

 

When politicians are converted into culture, often the first thing that’s lost is the politics.

Een meme is dus een subjectieve weergave, waar ook altijd een laagje van de fan(cultuur) overheen ligt.

Whatever persona Elizabeth Warren hopes to project in her presidential campaign, it is probably not that of a child witch. But that is the persona that some of her biggest fans have chosen for her. […]

Fan culture’s political takeover is obviously accelerated by the internet, but it does not represent a replacement of corporate media or political machines. It’s more in negotiation with them. It isolates moments from the mainstream — like this week’s Democratic primary debate — and shoots them off in new directions, layered with additional meanings. […]

It’s not that a politician’s actual politics have become unimportant in these fandoms, but they have become sublimated into spectacle. A candidate’s political reputation — as a centrist or a radical, a liberal or a conservative, independent or corporate — helps inform the online personality that is built up around her, and from there it is inflated or distorted by cultural clues.

Politiek als meme-cultuur – meer toegankelijkheid, minder betrokkenheid?

De politieke meme-cultuur doet ook iets met hoe wij politiek beleven stelt Hess. Dat kan twee richtingen uitgaan. Allereerst zou je kunnen stellen dat het positief is omdat het laagdrempeligheid creëert waardoor nieuwe groepen zich actiever kunnen gaan verhouden tot politiek en mogelijk meer betrokkenheid genereert.

Enthusiastically memeing Elizabeth Warren into a treasured fantasy world drums up attention and energy that theoretically align with grass-roots campaigning. The media scholar Henry Jenkins has likened photoshopping a meme to writing a letter to the editor: just another mold for citizenship, cracked open to new groups.

Maar aan de andere kant kan politiek juist meer gaan aanvoelen als andere zaken die je via je media consumeert, een youtube-video die je op hebt staan tijdens je ontbijt, een instagrampost die je even liket. Zaken die je met een half oog bekijkt en niet echt een mening over vormt (en dat meestal ook niet hoeft). Op die manier zou je juist kunnen afvragen waar de actieve betrokkenheid blijft:

The point of translating politics into pop culture may be to make it more accessible, but it can also make politics feel oddly remote — as if it is all just a television show to watch, or a fantasy novel to read, or a game to play.  […]

 

The stanning of the presidency is a fresh form of civic engagement, but it is an agent of disengagement, too. It is a new way of seeing democracy, and of obscuring it. In 2019, the democratic nature of online creation masquerades as democracy itself.