Relatietherapie stap 3: Stel jezelf open

Het moge duidelijk zijn uit de afgelopen edities dat onze relatie met onze technologie momenteel niet al te best is. Maar de illusie is nog in stand. We hebben nog steeds het beeld dat we elke nacht in bed stappen met die prachtige Ryan Gosling, terwijl het inmiddels na al die jaren een rimpelig aardappelzakje geworden is die continue om onze aandacht zeurt. Tijd voor relatietherapie.
Er is nog één belangrijke drempel te nemen in deze relatietherapiesessie: Hoe wij moderne mensen relaties beschouwen.
ryan-gosling3
Filosoof Mark Rowlands stelt dat we een heel gesloten beeld hebben van onszelf. Jij – de essentiële en blijvende jij – bent wat je bent, onafhankelijk van je relatie tot iemand of iets anders. Wat bepaalt wie de persoon is die je bent, is uitsluitend een kwestie van wat er in jou gebeurt. Wat er buiten je gebeurt – je relaties met de wereld om je heen en de mensen erin – heeft geen invloed op wie en wat je werkelijk bent.
Deze moderne opvatting van het zelf of identiteit komt er in feite op neer dat al je relaties met anderen niet van wezenlijk belang voor jou zijn. De wereld en de mensen erin kunnen je causaal beïnvloeden – ze kunnen je bepaalde dingen laten denken, voelen en doen – maar ze hebben geen effect op de identiteit van de persoon die je bent. De banden die je hebt met anderen zijn identiteitsreflecterend en niet identiteitsvormend. De banden weerspiegelen wie je bent, maar ze vormen je niet.
Hoewel we bijna alles als een relationele entiteit beschouwen – iets dat gedefinieerd wordt door relaties met dingen erbuiten (zoals een creditcard gedefinieerd wordt door je bankrekening, de winkels die ‘m accepteren en het internationale bancaire verkeer dat het allemaal mogelijk maakt) – blijven we onszelf hardnekkig beschouwen als niet-relationele, gesloten eenheden. Monades noemt Rowlands ons, met een verwijzing naar de zeventiende-eeuwse Duitse filosoof Gottfried Leibniz (1646-1716). Volgens Leibniz was een monade iets wat niet kan worden verdeeld in iets anders en waarvan de essentiële aard niet afhankelijk was van de verhouding tot iets anders.
En dus zien we volgens Rowlands onze relaties – hij heeft het over mensen, maar volgens mij kun je het ook doortrekken tot de technologie waarmee we ons omgeven – als een jas die je aan of uit kunt trekken. Maar dat is volgens Rowlands geen recept voor een succesvolle relatie:
Een relatie met een levenspartner werkt niet omdat die je zelfbevestiging biedt, de bevestiging of zelfaccentuering van een ik dat al voor de relatie bestond. Nee, die relatie werkt als ze je iets heel anders biedt: iets buiten jezelf wat zo belangrijk is dat je zónder dat een andere persoon zou zijn.
Misschien moeten we mister Tech dus niet alleen als extensie van onszelf beschouwen, maar juist waarderen om z’n Anders-heid. Wat unieks geeft onze technologie je waarzonder jij jezelf niet meer zou zijn?
Lees hier stap 2 Zie je partner voor vol aan’ en stap 1 ‘Weg met automatische denkbeelden‘ van deze relatietherapiesessie met mr. Tech.
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘CTRL, ALT, DELETE’ waarin ik elke week onderzoek hoe we een betere relatie kunnen krijgen met onze tech. Herontwerp van ons tech én van onszelf: hoe doe je dat? Ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.