iOverheid on steroids: waar gaat het mis? (tjsa, waar eigenlijk niet..?)

Twee van de beste tech-journalisten van Nederland – Dimitri Tokmetzis en Maurits Martijn – publiceerden deze week in de Correspondent een interview met Dennis Broeders en Corien Prins, de auteurs van iOverheid, een rapport uit 2011 dat onthulde dat de Nederlandse overheid grote steken laat vallen bij het verwerken van burgergegevens
X-road
Vijf jaar na het uitkomen van het rapport maken Broeders en Prins zich nog grotere zorgen. De problemen? Allereerst werkt Nederland met databases die direct aan elkaar worden gelinkt, waardoor informatie uit het ene systeem vrijelijk doorstroomt naar het andere. Niet alleen is niemand verantwoordelijk voor deze grote datastroom, alleen voor individuele databases, maar ook zorgt dit ervoor dat er foutieve koppelingen met grote gevolgen kunnen worden gelegd.
“Juist in Big Data-sets zitten bijvoorbeeld veel vuile en incomplete data – ‘ruis’. […] Daar kun je voor compenseren als je iets wilt zeggen over groepen mensen, maar die conclusies zijn niet zomaar door te trekken naar individuen.[…]Een terrorist opsporen met datamining? Nee dus. ‘Er zijn te weinig data om een betrouwbaar profiel te maken, een terrorist is een té grote uitzondering. Maar die kennis hindert een hele hoop mensen niet.”
(Kijk trouwens voor hoe het óók kan eens naar Estland, waar databases alleen aan elkaar gelinkt zijn door de Xroad (zie afbeelding), een systeem dat burgers makkelijk kunnen inzien en waar op individuele basis toestemming moet worden gegeven welke database inzicht heeft in welke persoonsgegevens).
Niet alleen maken de wetenschappers zich druk om de naïeve mentaliteit bij de overheid…
“Dat enorme techno-optimisme, waarbij voor ieder probleem een database moet worden opgericht en informatie moet worden uitgewisseld, is nog steeds alive and kicking. Ict zit bij de meeste politici gewoon nog in de instrumentendoos. We hebben pennen, potloden, paperclips én ict.”
…maar ook om de machteloze positie van de burger. Deze hebben volgens de wet controle over hun eigen persoonsgegevens. Er bestaat een recht op inzage van je gegevens bij bedrijven en overheden en de mogelijkheid om fouten te corrigeren. Maar in de praktijk werkt dat niet. Bovendien hebben techbedrijven zoals Google een sterke lobby, die grote invloed kan uitoefenen op de wetten die worden aangenomen.
Daarom pleiten de wetenschappers ervoor om privacy van individuele aangelegenheid tot collectief belang te verheffen waarin overheid én bedrijven verantwoordelijkheid moeten nemen.
“In ons Big Data-rapport schrijven we daarom dat de bewijslast moet liggen bij de partij die data gebruikt en niet andersom, zoals nu, bij de burger. Partijen die data over ons verwerken moeten kunnen uitleggen waarom jij in een bepaald hokje bent geplaatst. Dat zou verankerd moeten worden in de wet.”
Dit bericht komt uit m’n wekelijkse nieuwsbrief ‘Curated Culture’ waar ik elke week de laatste berichten rondom ‘future affairs’ naar je opstuur: wat zijn dé technologische ontwikkelingen die jouw toekomst gaan bepalen? Elke zaterdagochtend de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hier in.