5 #8

Het concept? 5 tips voor artikelen, boeken of lezingen die in mijn opinie ‘timeless and timely’ zijn. Zaken die het waard zijn om even een slowweb momentje in te lassen in het hectische bestaan waarin alles op tweetspeed moet en blogjes maximaal 400 woorden mogen bevatten.

In deze editie: Thalia Verkade die het gevaar van kunstmatige intelligentie onderzoekt, het nieuwe boek van Naomi Klein over de klimaatcrisis, de sciencefiction tvserie Orphan Black die de ethische implicaties van klonen verbeeldt, het manifest van Ewald Engelen voor een eerlijke stad en de serie van Lynn Berger over de toekomst van het museum.

SLowweb

Voorbij sciencefiction: hoe reëel is het gevaar van kunstmatige intelligentie? – Thalia Verkade Thalia Verkade gaat voor de Correspondent op zoek naar antwoord op de vraag hoe reëel het gevaar van kunstmatige intelligentie, oftewel A.I., is. Kunnen machines de mensheid vernietigen? En willen ze dat?

Dat is, stellen veel A.I.-wetenschappers, de verkeerde vraag: het gaat erom of kunstmatige intelligentie mensen niet wil vernietigen.[…] als A.I. niet is uitgerust met de expliciete opdracht om de mensheid in haar waarde te laten, dan zal die zich ontwikkelen zonder rekening te houden met de mensheid whatsoever.

This Changes Everything – Naomi Klein. Deze Canadese journaliste is welbekend van haar boeken No Logo en Shock doctrine. In haar nieuwste boek ‘This Changes Everything’ tackelt ze de klimaatcrisis. Ja, dat er een probleem is weten we inmiddels wel, en dat er bar weinig aan gedaan wordt zijn we ons ook met tegenzin bewust van. Maar de toegevoegde waarde van Klein zit hem erin dat ze verder probeert te denken dan politieke en technologische oplossingen en het probleem (en de oplossing) ziet in een grote maatschappelijke ommezwaai:

The real reason we are failing to rise to the climate moment is because the actions required directly challenge our reigning economic paradigm (deregulated capitalism combined with public austerity), the stories on which Western cultures are founded (that we stand apart from nature and can outsmart its limits), as well as many of the activities that form our identities and define our communities (shopping, living virtually, shopping some more). […] we are locked in—politically, physically, and culturally.

Het vinden van een nieuwe balans is niet alleen het rechttrekken van vervuilende processen in de natuur of het vinden van schone energiebronnen, noch het verschuiven van industriële en politieke pionen, maar vooral het vinden van een nieuwe visie op natuur:

And there is no doubt that moving to renewables represents more than just a shift in power sources but also a fundamental shift in power relations between humanity and the natural world on which we depend. The power of the sun, wind, and waves can be harnessed, to be sure, but unlike fossil fuels, those forces can never be fully possessed by us. Nor do the same rules work everywhere. [..] So now we find ourselves back where we started, in dialogue with nature

Orphan Black – BBC – Deze Canadese sciencefiction tvserie draait om het personage Sarah Manning die er langzaam achterkomt dat ze een kloon is. Hoe meer ‘kloonzusjes’ ze leert kennen, hoe meer morele vraagstukken opborrelen. Zijn de kloons wel echt mensen te noemen of zijn ze ondanks het feit dat ze compleet eigen karakters en levens hebben ontwikkeld niets meer dan een wetenschappelijk experiment en eigendom van degene die ze heeft ontwikkeld? Niet alleen de ethische implicaties die continue op de achtergrond spelen maken de serie interessant maar ook het ongelofelijke spel van Tatiana Maslany die maar liefst 9 versies van de kloon speelt en dat doet met zo’n overtuigingskracht en nuances dat je meteen vergeet dat het één en dezelfde actrice is

Ewald Engelen – Zo bouwen we een eerlijker stad – Financieel journalist Ewald Engelen schreef samen met drie andere denkers in de Guardian (vertaald in het Nederlands te lezen op De Correspondent) een manifest over hoe een eerlijke stad gecreëerd kan worden. Zijn grootste kritiekpunt zit hem erin dat hedendaagse steden te veel naar buiten gericht zijn, al concurrerende met andere steden, in plaats zich te richten op het betaalbaar verstrekken van basisbehoeften als gezondheidszorg, nutsvoorzieningen, vervoer en woning aan hun inwoners:

Vroeger waren gemeenten administratieve eenheden die zich bezighielden met sociale woningbouw, transport, onderwijs, de vuilnisophaaldienst, de openbare ruimte en andere nutsfuncties […] De nieuwe gemeentelijke overheden hebben de afgelopen twintig jaar hun geld anders besteed, bijvoorbeeld aan het opzetten van discussiefora over stedelijk neo-mercantilisme. Op allerlei bijeenkomsten ontmoeten politici, consultants en academici elkaar regelmatig om de ideeën van Glaeser of Florida uit te werken tot een nieuwe marketingboodschap waarmee iedere stad zichzelf kan promoten.

Lynn Berger – De toekomst van het museum Berger onderzoekt voor de Correspondent via een reeks artikelen en interviews de toekomst van het museum. Hierbij snijdt ze thema’s aan als de enorme depots van musea waar vele kunstwerken liggen te verstoffen, de noodzakelijkheid van het hebben van een collectie, de rol van verzamelaars en de functie van een modern museum. Zo interviewde ze Jasper Visser (Museum of the Future) die stelt dat musea nu nog veel te veel aan het navelstaren zijn, een museum pour museum houding, terwijl ze een sociale functie zouden moeten hebben:

Kunst komt uit de samenleving en gaat meestal ook over de samenleving. Het is er een reflectie op. Door het uit de samenleving te halen en in een witte doos aan een muur te hangen, wordt het heel steriel.

Neem het Rijksmuseum. Rechts van de Nachtwacht hangt een schilderij – dat je nooit ziet, want iedereen staat ervoor om naar de Nachtwacht te kijken – De compagnie van Roelof Bicker van Bartholomeus van der Helst, uit 1639. Daarop staat één zwarte man, verscholen tussen een heleboel blanke mannen. Nu het Pietendebat weer gevoerd wordt, zou je als museum kunnen zeggen: laten we naar dit schilderij kijken. Wat zegt dit over traditie, nostalgie, over wat onze samenleving was en over hoe we nu gezien willen worden?’

Meer lezen?

Vind hier eerdere edities van 5 met interessante lees- en kijktips