Er was eens…het sprookje van de quantified self

‘Een vriendin van me fietste zo langzaam dat Moves het zelfs als lopen telde!’, riep een kennis terwijl ze me haar dagtotaal aan gefietste en gelopen meters liet zien, en mopperde dat de app wel haar telefoon in een paar uur leegtrok. Een andere vriendin toonde me een paar dagen later trots haar Nike Fuelband die ongeveer dezelfde functie heeft in het meten van beweging. Toepassingen als de Fuelband of Moves die een bepaald gedrag meten zijn steeds populairder aan het worden, en niet alleen voor het meten van beweging. Of ik mijn tijd achter de computer wel nuttig gebruik kan ik in de gaten houden met Rescuetime die pijnlijk nauwkeurig mijn gespendeerde tijd op Facebook en Youtube bijhoudt, de populariteit van m’n blogs kan ik prima in de gaten houden met Google Analysis en zelfs in m’n slaap kan ik nog makkelijk meten met Zeo.

nike-fuelband2

Op elk gedrag blijken tellertjes los gelaten te kunnen worden en alles is meetbaar. De quantified self zoals het bijhouden van je gedrag wordt genoemd, is al jaren een belangrijke trend, maar is met de mogelijkheden die nieuwe technologie biedt uitgegroeid tot ideaal. Doordat we steeds meer in staat zijn om onze gedragingen bij te houden, krijgen we meer inzicht en kunnen we groeien naar een gewenste gedragsvorm.  Zelfkennis komt in cijfers. Het meetbare ik blijkt het maakbare ideaalbeeld in zich te dragen. Ambassadeur van de Singularity University, Yuri van Geest, schetst in zijn talk op TEDxBrainport hoe ver dit quantified self kan gaan. Hij ziet de toekomst in apps die onze DNAprofielen meten en op basis daarvan je optimale voeding, slaappatroon, en sportregime samenstellen.

Maar waar steeds meer van onze gedragingen in meetbare eenheden worden veranderd die makkelijk in een app passen, is de vraag wat het nu eigenlijk met ons als mens doet als we steeds meer in de richting bewegen van ons compleet meetbare ik?

Marina Gorbis van The Institute of the Future schildert in haar TED-talk uit 2010 een dystopisch sprookje van een wereld waarin dit quantifiable self werkelijkheid is geworden. Er was eens een wereld waarin je hele omgeving in de vorm van je smart home, de smart city, je mobiel en je computer je gedragingen continu bijhoudt. En niet alleen wordt je zelf op de hoogte gehouden van hoe je ervoor staat (Je hebt te weinig geslapen! Je eet niet gezond genoeg! Je moet vriendelijker communiceren!), deze voortgang wordt ook voortdurend in de context van je netwerk geplaatst. Je facebookvrienden blijken weliswaar veel vriendelijker te twitteren, maar wel aanmerkelijk ongezonder te leven dan jij. Een opluchting? Niet in wereld waarin de gedragingen van je persoonlijke netwerk als graadmeter worden genomen voor je gedrag in de toekomst en je profiel op een datingsite hierdoor compleet om zeep geholpen wordt en je die knappe prince charming wel kunt vergeten. En ze leefden nog lang en ongelukkig. The End.

Wat Gorbis met dit dystopische sprookje probeert te schetsen is hoe groot de invloed van het kwantifiiceerbare ik kan zijn en dan met name op onze identiteit.  Waar identiteit normaal gesproken gecreëerd wordt op basis van verschillende referentiepunten zoals leeftijd, geslacht, werk of geboorteplaats, zijn we nu in het proces van het creëren  van veel meer verschillende digitale referentiepunten die uiteenlopen van gezondheid, financiële status,  naar gedachten en gevoelens die op twitter te meten zijn. Gorbis noemt zulke quantifiable technologie dan ook ‘digital mirrors’. Zulke referentiepunten, digitaal of analoog, creëren altijd normen en wat het gevaar is bij de digitale referentiepunten die beschikbaar komen met het quantified self is dat het overgesimplificeerde noties zijn. Is vriendelijkheid wel te meten in twittertaal? En kun je mijn gezondheid werkelijk meten door de data van mijn bewegingen, voeding en slaappatroon bij elkaar op te tellen? Is de beloofde zelfkennis niet eerder zelfbedrog en blijkt de digitale spiegel van de quantified self niet dezelfde spiegel te zijn uit het sprookje van Sneeuwwitje die de boze koningin belooft dat zij werkelijk de mooiste van ze allemaal is?

 

 

 

One thought on “Er was eens…het sprookje van de quantified self

  1. Goede, belangrijke discussie!

    Maar: Alles is te bekritiseren, Er is altijd een nachtmerriescenario mogelijk. Je laat de positieve kanten buiten beschouwing. En de kroon op de evolutie: mensen kunnen nog altijd zelf kiezen hoe ze met zichzelf en de wereld omgaan. Technologieën zijn niet inherent slecht. QS is op zich niet slecht.

Leave a Reply