Erwin Olaf: Vertellen met fotografie

Ik las laatste een interview met de Nederlandse schrijver Bernlef, welbekend van zijn roman Hersenschimmen waarin hij hij op indrukwekkende wijze beschrijft hoe een man zichzelf verliest aan dementie. In het gesprek vertelde hij aan de interviewer dat hij ooit van Gerard Reve leerde dat je eenzaamheid het beste beschrijft zonder het woord eenzaam te gebruiken:

Als je een eenzaam mens wilt typeren, inventariseer dan bijvoorbeeld de spullen op zijn schoorsteenmantel; de strippenkaart met nog maar één rit tegoed, de verbogen paperclip, de kerstkaart van vorig jaar. Eenzamer dan dat krijg je het niet gauw. Schrijven met een omweg, niet vertellen wat je te zeggen hebt maar vertellen. Zodra ik dat begreep, werden mijn boeken plotseling een stuk beter.’

Ik moest aan deze wijze woorden van de oude schrijver denken bij het bezoek van de nieuwe tentoonstelling van Erwin Olaf in het Moderne Kunst Museum in Arnhem.

Erwin Olaf – Berlin series

In de tentoonstelling Regressive, staan drie werken van Olaf centraal. Dusk & Dawn uit 2009, de installatie Keyhole uit 2011 en zijn nieuwste fotoserie Berlin. Werken die een opmerkelijke bedachtzaamheid en subtiliteit uitstralen, zeker in vergelijking met eerder werk van Olaf dat veel seksuele thema’s en agressiviteit bevat.

Zoals Olaf met enige zelfspot verklaart in onderstaand filmpje: ‘In mijn werk zie je mijn eigen ontwikkeling als mens. In mijn jaren als twintiger was ik seksueel onzeker en gefrustreerd dus toen onderzocht ik dat. Toen 30 was, wist ik inmiddels wat ik wilde en was nietsontziend om te bereiken wat ik wil en nu ik in de 50 ben, ben ik misschien gewoon een droevige oude man.’

Olaf  creëert interessante beelden die je als toeschouwer laten werken. Wat staat die clown op de springplank toch verwijtend te kijken naar de zwemmer aan de kant? Waar komt die rauwe haat bij het jongetje jegens de sportheld vandaan? Maar het werken gebeurt vooral op gevoelsniveau. Want waarin Olaf in de loop van de jaren niet is veranderd is dat hij je toch altijd een tikkeltje unheimisch laat voelen. Prachtige esthetiek, maar met een lekker rafelig randje.

Leave a Reply