Walter Benjamin en Mickey Mouse

Om meteen de misleiding weg te nemen: deze blogpost gaat niet over hoe Walter Benjamin over Mickey Mouse dacht (noch zou ik overigens willen suggereren dat de beste man enige fysieke gelijkenis heeft met het tekenfilmfiguur). Hoewel hij er wel wat losse gedachten over heeft neergepend zijn ze bij lange na niet zo interessant als de prachtige passage van Alessandro Baricco in zijn boek ‘De Barbaren’ (2006) waarin hij in gloedvolle taal een geweldig portret tekent van één van de bekende cultuurwetenschappers.

Baricco beschrijft hoe hij in een grote Italiaanse boekenwinkel plotseling op een geschrift van Benjamin stuit – want hoewel Benjamin vooral bekend staat om zijn  alom bekende essay  The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction (1936) heeft hij nog veel meer op zijn naam staan – en wat door de inhoudsopgave bladert:

[..] en toen kwam ik bij de volgende titel. En de volgende titel was een titel waar ik misschien al jaren op wachtte, waarvan ik waarschijnlijk al jarenlang had gedroomd om hem ooit te vinden in de inhoudsopgave van Benjamin, zonder hem ooit te vinden, eerlijk gezegd, maar ook zonder ooit alle hoop te laten varen. En kijk, daar had je hem. De volgende titel luidde:

‘Mickey Mouse’

Ik weet niet, ik ben tegenwoordig ook al ontroerd als ik De kronieken van Narnia zie, maar goed, daar in de boekwinkel van Ferlinghetti, was ik ontroerd. Mickey Mouse. Er bestaat een artikel van Benjamin getiteld ‘Mickey Mouse’. Ik bedoel: die man had Proust vertaald, hij had meer van Baudelaire begrepen dan wie dan ook,hij kon een fundamenteel boek schrijven over het Duitse barokke drama (hij was zo ongeveer de enige die wist wat dat was), hij keerde Goethe binnenstebuiten als een sok, citeerde Marx uit zijn hoofd, hij aanbad Herodotus, hij schonk zijn ideeën aan Adorno. En op een gegeven moment bedacht hij dat om een beter begrip te krijgen van de wereld – om een beter begrip te krijgen van de wereld, niet om een nutteloze erudiet te zijn – het handig zou zijn om een beter begrip te krijgen …van wie? Van Mickey Mouse. ‘Mickey Mouse’

Naast deze prachtige passage die de bijzondere inslag van Benjamin toont, wijst Baricco zijn lezers in een ander fragment nogmaals op de belangrijkheid van het denken van deze cultuurcriticus:

Hij probeerde nooit te begrijpen wat de wereld was,maar altijd wat de wereld aan het worden was. Ik bedoel: wat hij boeiend vond aan het heden waren de tekenen van de mutaties die dat heden zouden opheffen. [..] Ik zal proberen het iets nauwkeuriger te zeggen: voor hem betekende ‘begrijpen’ niet dat je het onderwerp van de studie kon plaatsen in de bekende landkaart van de werkelijkheid, en daarmee definieerde wat het was, maar dat je aanvoelde op welke manier dat onderwerp de landkaart zou wijzigen en onherkenbaar zou maken. Hij genoot ervan om het exacte punt te bestuderen waarop een beschaving genoeg houvast vindt om een ommekeer te maken en een totaal nieuwe, ongekend landschap te vormen. Hij vond het prachtig om die titanische beweging te beschrijven, die voor de meeste mensen onzichtbaar was, en voor hem juist zo zonneklaar [..] 

1 thought on “Walter Benjamin en Mickey Mouse

  1. Pingback: Popularisering literatuur kwestie van waardenverschuiving | Curated Culture

Leave a Reply