Album Beauty – Erik Kessels

Twee weken geleden liep ik weer eens even het FOAM binnen, waar verschillende interessante exposities waren waaronder de expo ‘Album Beauty’ van de reclamemaker Erik Kessels.

Kessels, die naast oprichter van het bekende reclameburau KesselsKramer ook fervent fotografieverzamelaar is, probeert in de huidige visuele cultuur die overstroomt wordt met beelden een frisse blik te houden door volgens het motto te leven ‘kijken is anders dan consumeren’. Hiertoe struint hij in zijn vrije tijd allerlei rommelmarktjes af om willekeurige familiefoto’s op te kopen die hem juist intrigeren door de alledaagsheid die ze belichamen.

Een klein deel van zijn enorme collectie is dan nu te zien in het FOAM: bruilofs-en communiefoto’s van onbekende mensen, lachende soldaten, brave jongetjes in schoolbanken en enthousiaste poedels. Levensgroot tentoongesteld zodat het lijkt alsof je zelf in een fotoalbum rondloopt. Een benadering die niet alleen amuseert, want geef toe: het blijft heerlijk om een blik in het leven van andere mensen te werpen, maar ook intrigeert. Als toeschouwer realiseer je je namelijk hoe zeer deze omgang met foto’s verschilt van de manier waarop je nu je levenservaringen vastlegt; elk moment wordt na zorgvuldig te zijn gestaged vastgelegd met instagram waar met een goede filter direct een prachtig effect wordt beoogd, en met één druk op de knop geplaatst wordt op facebook, twitter en je persoonlijke blog zodat de rest van de wereld de laatste geweldige toevoeging aan je eindeloze beeldenstroom niet zal missen. Kessels beschrijft deze veranderingen in het bijbehorende tentoonstellingsboekje als volgt:

Van zoiets als privacy is geen sprake meer. De oude albums mochten door enkele vrienden worden ingezien, kwamen onder ogen van waarschijnlijk hooguit een stuk of vijftig mensen. [..] Wat ooit privé is, is nu openbaar. Iedereen vindt het leuk om zijn allerpersoonlijkste belevenissen te ensceneren en te delen.

Mensen zien foto’s nu veel meer als beeldverhaal. Wat ze over zichzelf vertellen wordt van tevoren helemaal uitgedacht. [..]

Ik ben wel benieuwd naar wat er over twintig jaar nog resteert van al die beelden van nu. Ik denk dat het merendeel dan spoorloos is verdwenen. De sites waarop ze zijn ondergebracht verdwijnen of de somputer gaat naar de filistijnen of een harde schijf wordt een overbodig iets. De albums uit de negentiende en twintigste eeuw zullen er dan echter nog altijd zijn.

Men wil elk moment hoe belangrijk of onbelangrijk ook vastleggen in beelden. Niettemin zijn die beelden volstrekt inwisselbaar voor elkaar. Niemand bekijkt zijn foto’s van een jaar geleden nog eens, want iedereen creëert continu nieuwe beelden en kijkt hooguit naar de foto’s van een uur geleden. Dit betekent een radicale verandering in ons gedrag, dat ook nooit meer hetzelfde zal worden. Het gevolg daarvan is dat familiealbums exemplarisch zijn geweest voor waarschijnlijk maar een korte periodem due eind negentiende eeuw begon en zijn hoogtepunt kende in de jaren vijftig, zestig, zeventig van de vorige eeuw. […] De vraag is of dat erg is. Volgens mij niet. De herinnering aan het album zal plaatsmaken voor een andere. Voor de herinnering aan de onophoudelijke stroom aan beelden op Flickr of aan de fotogalerij op je mobiel.

Hoewel het een de andere kant jammer is dat Kessels niet wat meer precies is over zijn visie hoe we dan wel met de enorme stroom aan foto’s die tegenwoordig wordt geproduceerd moeten omgaan, is het van de andere kant ook wel verfrissend dat hij niet vervalt in sentiment naar het verleden of een preek naar de toekomst. Kessels zet in ‘Album Beauty’ simpelweg de feiten voor de kijker op een rijtje en laat deze zelf conclusies trekken. Als de tijd van het familie-album een afgesloten periode is, wat verliezen we dan wel niet? En hoe kunnen we die waarden eventueel incorporeren in de toekomst van de fotografie?

De expositie ‘Album Beauty’ is nog tot 23 augustus in het FOAM te zien.

Leave a Reply