Work hard, play harder: games als innovatie

Einstein wist het al: ‘Play is the highest form of research’. Ik las afgelopen weekend een prachtig interview in het designmagazine Items met game-goeroes Bernie DeKoven en Eric Zimmerman dat naar aanleiding van de ‘Think Design Play’ conferentie van DiGRA van afgelopen september is gehouden, waarin dit standpunt bevestigd werd.

Het interessante aan het interview is vooral dat, hoewel spel vaak als tegenpool van werk, regels, systemen ed wordt gezien en zo als ondermijner van de nodige structuren om een samenleving te laten draaien, DeKoven en Zimmerman hierover een fris nieuw licht laten schijnen:

Eric Zimmerman: ‘Spelen vindt altijd plaats binnen een andere structuur. Als je speels loopt, omdat je achterwaarts of op één voet loopt, zien we dit als speels omdat er een contrast is met wat we zien als normaal. [..] Spelen is wat er plaatsvindt vanwege bestaande structuren – zoals spelregels, normen voor hoe je dient te lopen, mechanismes, of wat dan ook. Maar het is ook hetgeen dat bestaat ondanks die structuren.’

[vimeo]http://vimeo.com/30905280[/vimeo]

Als prachtige voorbeelden om Zimmermans standpunt te onderschrijven, kun je denken aan zogenaamde ‘urban games’, waarbij de structuren in de openbare ruimte juist worden gebruikt om een spel te creeëren dat tegelijkertijd deze structuren weer fundamenteel verandert. Zo is er bijvoorbeeld het zogenaamde Figurerunning, waarbij deelnemers met veel gepuzzel en voorpret straten en wegen gebruiken om in prachtige figuren te hardlopen die met een app kunnen worden vastgelegd. Een dergelijk principe geldt ook voor Pac Manhattan, waar een deelnemer verkleed als Pac Man zijn longen uit het lijf rent door de straten van Manhattan om de deelnemers die als ‘yellow dots’ verkleed zijn aan te tikken en de welbekende spoken te vermijden. De stedelijke structuur wordt hierbij dus duidelijk gebruikt als voorwaarde voor het spel, maar in het speels gebruik ervan verandert de functie en symbolische waarde.

Deze ‘urban games’ die overigens meestal groepsspellen zijn, al dan niet met virtuele verslaggeving, zijn echter uitzonderingsgevallen van speelse uitingen in de openbare ruimte. Spelletjes spelen gebeurt toch meestal achter gesloten deuren (of in de beperkte ruimte van de smartphone). Bernie DeKoven zegt hierover: ‘Spelen is een diepgewortelde menselijke neiging. We spelen zodra dingen rigide worden, om de structuur te veranderen of open te trekken. Zo krijgen we toegang tot plezier. […] Het verlangen om plezier te maken is universeel, maar de permissie om plezier te maken niet. [..] Behalve als je gaat teambuilden, dan mag je plezier maken. Maar dat wordt doorgaans ergens op de hei gedaan, zodat niemand je ziet lachen.’

[vimeo]http://vimeo.com/30791244[/vimeo]

Eric Zimmerman spreekt in zijn lezing over de ludic age, een nieuw tijdperk dat aanbreekt waarin in zijn opinie speelse oplossingen juist van dienst kunnen zijn bij ‘zware’ problemen als globalwarming en energietekorten. Dit omdat spel tevens op een dergelijk systeemniveau functioneert als de wereldproblematiek en je door een spel te spelen, en meer nog: door een spel te ontwerpen, je door moet hebben hoe systemen werken en er zo wellicht een kritisch bewustzijn kan worden gekweekt dat ook ingezet kan worden bij andere zaken.

In de Best Practise database van Virtueel Platform, een overzicht waar de beste vormen van e-cultuur een ereplaatsje krijgen, zijn veel van dit soort speelse oplossingen te vinden voor problemen in de zorgsector of op buurtniveau. Zo is Koppelkiek bijvoorbeeld een social game waarin inwoners van die de Utrechtse wijk Hooggraven op speelse wijze met elkaar in aanraking komen doordat ze zichzelf met een ander in verschillende settings moeten fotograferen. Resultaat? Voor Hooggraven, een wijk die vaak negatief in het nieuws kwam, werd een positief beeld gecreeërd en de buurtcohesie steeg ook nog eens.

Deze vormen van spel worden vaak ‘serious games’ genoemd, omdat ze meer verregaande bedoelingen hebben dan het puur speelse plezier. Wellicht moet een dergelijke benaming, bezien in het nieuwe perspectief wat DeKoven en Zimmerman bieden, juist omgedraaid worden in: play, seriously! Ga spelen, met culturele systemen, met stedelijke structuur en ontdek vanuit het plezier hoe wellicht zaken ook anders aangepakt kunnen worden. Want zoals Bernie DeKoven stelt:  ‘Spel is het enige mechanisme dat we hebben om met verandering om te gaan, in speelse toestand zijn we ultiem ontvankelijk voor verandering. Kunnen spelen is steeds meer een vereiste voor overleving.’

Bron citaten: Niels ‘t Hooft (2011) Interview met Bernie DeKoven en Eric Zimmerman in: Items, no. 6: pagina 50-55

1 thought on “Work hard, play harder: games als innovatie

  1. Pingback: Curated Culture Homo Ludens 2.0

Leave a Reply